(gaste yazılarımdan bir kesit)
Yabancı birçok kelimeyi misafirperverlik duygusu ile kucaklayan, hatta gün içine varıncaya kadar pratik sözlük evinin anahtar teslimini bile yapan bir diliz.
İnsan ilişkilerini iyileştiren ve barışa destek olan karşımızdakini düşünme-duyma-ifade çabası olarak karşımıza çıkan empati, öteden beri diğerkam olma erdemi ile yaşayan bir topluma çok yeni bir şey getirmedi muhakkak. Toplum bu kelimeye “Yabancıdır, buraları bilmez” gibi bir “anlayış”la yaklaşırken, o bu toplumun diğerkâm oluşunu bilmeyerek daldı bu topraklara… İstanbul’u görünce de bir daha ayrılamadı. Buradan biniyle evlendi diyorlar.
“Kişi” diyor, psikoloji disiplini, bu kelimeyi açıklarken; “Karşısındakini o kadar iyi anlar ki onun gibi hissetmeye başlar, kendini onunla özdeşleştirir.” İlkin onun içinde bulunduğu şartları düşünür, sonrasında duyumsar. Sıra bunu karşısındakine göstermesindedir.
Yani karşımızdakini anlamak ve çok medeni bir biçimde “Seni anlıyorum” demektir.
Şimdi sadece anlayışlı olarak kalmak istemiyorsak, bunu bir eyleme dönüştürmek istiyorsak; diğerkam oluştan yardım almalı, yarı yolda kalmamak için onunla devam etmeliyiz.
Hiçbir çıkar gözetmeksizin başkasının iyiliği için gösterilen özveri, başkasının yararını kendi yararından öne alma yiğitliği diyebileceğimiz şey yardımımıza yetişecektir. Bizde buna öteden beri diğerkâm oluş derler.
Şimdi o an; diğerkâm kelimesinin empati kelimesine “Ver ordan bi’ çay!” dediği andır. Ondan önce de muhakkak “Garnıg neyig aç mı? Bak Allah’ın adına!” demiştir. Empati ise “Ov may Gad!” demiştir. Diğerkâm kelimesi karşıdakini rahatsız etmemek için çayı höpürdetmemiştir. Doğallık, samimiyet ile zarifliği üstünde buluşturma inceliğindedir.
Hz. Peygamber as “Kendisi için sevip istediğini başkası için de sevip istemedikçe gerçek anlamda mümin olunamayacağını” söyleyeli çok zaman olmuştur dünyaya. Hey gidi… Ama duyulmamış veya unutulup gitmiştir. Sonra birden gümrükten çıkagelen her kelimeyi, kendinde bu anlam yok sanılarak, işte böyle şımarık bir telaş, bir hareketli karşılama törenleri ile ağırlanma adeti başlamıştır.
#sosyaladalet #empati #diğerkâm #ayşeşener